1967 yılında Türkiye'nin ilk termoforming üretimli hijyenik plastik ambalaj üreticisi olan Teknik Plastik'in "Tek Tuş" ismini verdikleri CANIAS ERP Projelerinin yazılım seçim aşamasından, yaptıkları farklı uygulamalara kadar tüm detaylarını Teknik Plastik Bilgi İşlem Müdürü Aykut Uzun bizlerle paylaşıyor.

Aykut Uzun: Özata Grup, 1967 yılında iki Türk ortağı ile Türkiye'nin ilk termoforming üretim yapan firması olarak kurulmuştur. Termoforming adından da anlaşılacağı gibi ısı ile şekillendirme işlemidir. Danone, Nestle, Ülker gibi bir çok firmaya hijyenik plastik ambalaj ve otomat bardakları üretiyoruz. Ayrıca uluslararası bazı firmalar ile de ortaklıklarımız var. Örneğin damacana ve damacana kapakları üretiminde Avusturyalı Watertek firması ile ortaklığımız var. Nestle'nin Çokokrem kapları ve Algida'nın dondurma kapları da Trace Teknik ortaklığı ile farklı bir sistemle üretiliyor. Pazar payı olarak sektörün en büyüğüyüz diyebiliriz. Teknik Plastik olarak 4 bin 500 ün üzerinde ürün gamımız var. Sealed adlı firma ile de et ve ürünleri için plastik kaplar ve su emici ürünler konusunda çalışmamız var. Bu firmaların hepsinde iş süreçleri yönetimi CANIAS ERP ile yürütülüyor.

Aykut Uzun: 5 yılı aşkın süredir Bilgi İşlem Yöneticisi olarak Teknik Plastik'teyim. CANIAS öncesinde de buradaydım. O zamanlar muhasebe de farklı, ERP tarafında farklı bir program kullanıyorduk. Bir tarafta faturalar kesilip, yeniden muhasebe tarafında kullanılan yazılıma işleniyordu. Böyle uzun ve karmaşık bir sürecimiz vardı. Bizim o dönemlerde sevkiyat tarafında raflı depolarımız yoktu, düz bir alanda sıralı paletler şeklinde tutuluyordu stok. Bununla birlikte sevkiyatta bazı sorunlar yaşıyorduk, stokumuza tam hâkim değildik. Yönetim süreçlerini hızlandırmak, verimli hale getirmek ve özellikle lojistik anlamda sorunlarımızı gidermek için daha çok lojistik konusunda uzman, "Selko" adlı bir danışmanlık firması ile çalışmaya başladı. Süreçlerimizin analizi ve incelenmesinden sonra bir ERP ihtiyacı ortaya kondu.

Bütün departmanlara mevcut çözümün ötesinde kendi süreçlerini yönetmek ve hızlandırmak için ERP'den ne bekledikleri soruldu. Her departman, kendi soru listelerini hazırladı. RFI (Request for Information) ve RFP (Request for Proposal) olmak üzere bu soru listeleri, demoya çağrılan firmalara gönderildi. Gelen cevapları, her departman kendi bünyesinde puanladı. Bu puanlama neticesinde de en yüksek puanı alan iki firma belirlendi. Bu firmalar görüşmeye çağrıldı. En çok puanı alan firma IAS ve ürünü CANIAS ERP idi.

Gayet demokratik ve realist bir seçim oldu. Herkesin kendi istekleri, işini yapma aşamasında karşılaştığı sorunları veya bazı alışkanlıkları vardı. Bunları da ortaya koyup soru listesini oluşturdular. Son demoya da IAS çağrıldı ve Behiç Bey programın tanıtımını yaptı, herkes programı puanladı. Canlı, birebir olarak demoyu yapan kişiye sorularını yönelttiler ve ona göre puanladılar. Daha sonra benzer sektörlerdeki firmalar ziyaret edildi. Muhasebe, planlama, imalat ve IT olmak üzere 4 kişi referans ziyaretlerine gittik.

Aykut Uzun: Çok ayak direme olmadı. Herkes bunu bir tek tuş projesi diye adlandırdı ve kabul etti. Proje de 'Tek Tuş' projesi idi. Tabi her şeyi tek tuştan beklememek lazım. Büyük bir veri girilmesi gerekiyor ve bu geçiş sürecinde bazı sıkıntılar yaşadık. Tabi zaman içerisinde program kullanıldıkça, kullanıcılarda bunlara alıştı ve program bizim için faydalı bir hale geldi.
 

İlk olarak barkod tarafında başka bir yazılımla, ERP tarafında IAS ile çalışmaya başladık. Ancak barkod tarafında istediğimiz verimi alamadık. Bazı sıkıntılar yaşandı. Bunlarla ilgili biz "iki tane ayrı programla uğraşmak yerine bunu da artık CANIAS'a taşıyalım" dedik. CANIAS ERP'nin de, kendi yazılım geliştirme dili TROIA sayesinde çok rahat geliştirilebilir bir ortamda olmasından dolayı, barkod uygulamasını kendimiz geliştirmeye karar verdik ve bu uygulamaları tamamen biz geliştirdik. 2008 yılı Ekim ayında öncelikle hammadde ve levha deposu barkod uygulamasına geçti ve "bunu test edelim" dedik orada stok sayısı ve ürün gamı daha az diye öncelikle orada denedik ve bir problemle karşılaşmayınca mamul ve yarı mamul depoyu da CANIAS ERP'ye geçirdik.
 

Aykut Uzun: CANIAS ERP'de benim en çok beğendiğim taraf, kod geliştirme ortamı TROIA. TROIA çok kolay öğrenilebilir bir geliştirme dili. Ama ben ilk etapta TROIA eğitimine başlamadım. Biraz normal kullanıcılar gibi eğitim aldıktan sonra TROIA eğitimlerine katıldım. Böylece hem sistemdeki tüm süreçlere ve genel yapıya hâkim oldum, daha sonra da geliştirme yapabilmek için TROIA'yı öğrendim.

İlk dönemlerde bilinçli olarak herhangi bir şey geliştirmedik, çünkü bütüne hakim değildik. Dolayısıyla bir yere biz müdahale edersek ne çıkacağını bilmediğimiz için, işi IAS'ye bıraktık. CANIAS'ın en beğendiğim tarafı da geliştirme ortamı. Çok esnek, istediğiniz kodu görebiliyorsunuz ve kod izleme imkânıyla da ne yaptığınız ve hangi kodların çalıştığını da görebiliyorsunuz. Bence en güzel tarafı bu, bu olmadığı takdirde paket program mantığına dönüyor yazılım. Eski yazılımlarımızdaki en büyük sıkıntı buydu. CANIAS ERP tarafında yazılım geliştirme dili TROIA'nın Nesne Tabanlı bir dil olması nedeni program geliştirmek, kodlama yapmak ve kendi uygulamalarınızı, raporlarınızı geliştirmek çok daha basit.

Aykut Uzun: Bize yönelik olarak yapılmış birçok uygulama var. Çünkü her firma gibi kendimize ait, farklı süreçlerimiz mevcut. Mesela siparişin ardından sevk edilebilmesi için bir sevk emri oluşturuyoruz ki, ondan sonra lojistik bu malı sevk ediyor. Watertek'deki maliyet hesapları kendi süreçlerine göre yapıldı. Satın alma tarafında bazı uygulamalar yapıldı. Mesela satın alma talebini aktif olarak kullanıyoruz. Birisi bir talep emri açtığı zaman hangi masraf merkezi için istiyorsa bunu yazıyor. Satın alma siparişinden faturasına kadar yansıyor. Dolayısıyla bunun da faturadan muhasebeye kadar akan bir süreci var. İlk dönemlerde pek fazla özel geliştirme yapmadan kullandık. Daha sonra bizim kendi isteklerimiz doğrultusunda, programa küçük büyük birçok özel uygulama ilave ettik.

Plastik sektöründe montaj hareketlerinden farklı olarak "deşe" hareketleri var. Bunların takibinde tamamı bize özel geliştirmeler yapıldı. Yan ürün olarak deşe çıkıyor ve bu deşe tekrar kırılarak hammaddeye karıştırılıyor. Gravür şeklinde hammadde geliyor. Bunu levha haline getiriyoruz. Bu levhadan şekiller çıkarıldıktan sonra kalan kısım yani iskelet deşe, kırma makinelerinde kırılıyor ve kırıldıktan sonra da kullanılabilir deşe olarak çıkıyor. Üretim aşamasında hammadde ile karıştırılıp üretime kazandırılıyor. Plastiğin tekrar kullanılabilir olması bize böyle bir avantaj kazandırıyor. Dolayısıyla burada takip konusunda bayağı iç içe geçmiş, karmaşık bir süreç var. Bunun için bize özel uygulamalar olmasa biz bunu çözemezdik. Bununla ilgili ilk dönemlerde iş emirlerinde IAS'ın yaptığı "Üretim Veri Toplama" sistemi olarak adlandırılan bazı uygulamalar vardı. Bir iş emri verdiğinizde şu kadar mamul üretiyorsanız, yan ürünü de aynı şekilde onunla oranlayıp o kadar yan ürünü de kırma deposuna atıyor şu anda sistem. Ve dolayısıyla da tekrardan iş bitiş onayı verildiğinde -deşe iş bitiş onayı- deşe stokuna geçmiş oluyor. Böylelikle bir halka şeklinde döngü var. Ve bu süreci de program üzerinde otomatik olarak takip edebiliyoruz.
 

Aykut Uzun: Biz IAS'de yok kelimesi ile hiç karşılaşmadık. Sadece şu kadar sürede yazılabilir şeklinde cevaplar aldık. Çok büyük bir modül ise istenilen, o da bir sonraki versiyonda eklenecek dendi. Çok geliştirilebilir bir yapı olduğu için biraz geliştirmeler dağılabiliyor. O konuda dikkat etmek lazım. Bizim şunlarda olsaydı dediğimiz şeyleri IAS'ye söylediğimizde, şu kadar sürede yapılır şeklinde cevabımızı aldık.

Aykut Uzun: Ne kadar ürünün stokumuzda bulunduğu, ne kadar süredir beklediği gibi şeyleri CANIAS ERP ile takip edebiliyoruz. Ama biraz daha ilerlemek gibi bir hedefimiz var bu konuda. Bu hedefle "just in time" noktasına yaklaşmaya çalışıyoruz. Stok en büyük maliyetiniz ve stoklarınıza hâkimseniz, maliyetleriniz de otomatikman aşağıya düşüyor. Şu anda satış da kendi stokunu takip ediyor. Tabi bu yönetimsel olarak da kabul ettirilmiş durumda. Stokların maksimum bekleme süreleri var ve bu konuda satış baskısı yapılıyor satış ekibine ve bununla birlikte ürünün stokumuzda uzun süre durması engellenmiş oluyor.

Aykut Uzun: Şimdi biz maliyeti damacana üreten WaterTek firmasında yaklaşık 2 yıldır kullanıyoruz. Hedefimiz Teknik Plastik'te de maliyeti çalıştırmak. Ama bizim tarafta çok fazla -4500 tane- mamul kalemi var ve bunların her birinin hammaddesi, stok hareketleri biraz karmaşık. Bunlara hâkim olmaya çalışıyoruz şu anda. Bu konuda da iyice ilerledik aslında. CANIAS'da barkod uygulamasını kullanmaya başladığımızdan beri çok ilerledik. Şu anda öncelikli amacımız; son bir iki rötuş ve yapılması gerekenlerle birlikte, programı test ortamında çalıştırıp, artık burada da maliyeti kullanır duruma gelmek.

Aykut Uzun: Öncelikle seçim yapmadan önce kendi süreçlerini çok iyi analiz etmeliler. Bizim yaptığımız çok demokratik ve başarılı bir yöntemdi. Her departman kendi beklentilerini, süreçlerin iyileştirmesi adına yapmak istediklerini belirledi. Ondan sonra 500-600 soruluk RFI ve RFP'ler hazırlandı. Bu yöntemle daha sonra yaşanabilecek ayak diremeleri de ortadan kaldırmış olduk. Üst yönetim projeyi desteklediğini belirtti ve işi profesyonellere bıraktı. Seçilen yazılımın firma beklentileri ile örtüşmesi çok önemli tabii. Bence istenilen bir paket yazılım değilse mutlaka esnek bir yapıda olmalı. CANIAS'ın en çok esnek oluşu bizi cezp etti.

Türkiye'de ilk Thermoform firması olarak 1967 yılında kurulan Özata Grubu halen farklı ürün kategorilerinde yaptığı uluslar arası ortaklıklarda sektörünün en büyüğü konumundadır. TEKNİK PLASTİK, thermoforming makinalarda, 50cc'den 3000'cc'ye kadar hacimlerde, muhtelif tiplerde, geniş kalıp çeşitleriyle plastik ambalaj üretmektedir. Ürettiği hijyenik ambalajlar ile yoğurt, ayran, meyve suyu, çikolata, su, dondurma, deterjan sektörlerine hizmet vermekte, ayrıca en yeni teknoloji ile imal edilmiş ofset baskı makineleri ile kase ve kapaklara 8 renge kadar baskı yapmaktadır. Sektöründe ilk kurulan firma olan TEKNİK PLASTİK, Avrupa ülkelerine önemli ölçüde ihracat gerçekleştirmektedir. Ürün gamını 4 kategoride incelersek Termoform ürünler, IML baskılı ürünler, sleeve etiketli ürünler, şişe&kapak. Danone, Ülker, Nestle, Yörsan, Ateşoğlu, Koska, Sütaş, Tikveşli, Pınar, Algida gibi sektöründe güçlü firmalar, Özata Grubu müşterileri arasındadır.